Czerwiec to okres intensywnych prac polowych, dynamicznego wzrostu roślin oraz pojawiania się nowych źródeł biomasy, które mogą znaleźć zastosowanie w mikrobiogazowniach rolniczych. Dla operatorów biogazowni jest to moment, w którym warto spojrzeć na gospodarstwo nie tylko przez pryzmat produkcji rolnej, ale również potencjalnych substratów do fermentacji.
Odpowiednie wykorzystanie sezonowo dostępnej biomasy pozwala zwiększyć produkcję biogazu, poprawić ekonomikę instalacji i lepiej zagospodarować produkty uboczne powstające w gospodarstwie.
Dlaczego czerwiec jest ważnym miesiącem dla biogazowni?
Po okresie zimowym i wiosennym w gospodarstwach zaczynają pojawiać się nowe źródła biomasy. To czas pierwszych pokosów traw, porządkowania pól, selekcji pasz oraz intensywnej produkcji zwierzęcej.
W praktyce oznacza to większą dostępność substratów, które mogą uzupełnić podstawowy wsad oparty na gnojowicy, oborniku czy kiszonkach.
Kluczem jest jednak odpowiednie ich wykorzystanie i zachowanie stabilności procesu fermentacji.
Gnojowica i obornik – fundament przez cały rok
Niezależnie od pory roku podstawą funkcjonowania większości mikrobiogazowni pozostają:
- gnojowica bydlęca,
- gnojowica świńska,
- obornik bydła,
- obornik trzody chlewnej,
- pomiot kurzy.
Substraty te zapewniają stabilność procesu, dostarczają niezbędnych składników odżywczych dla bakterii metanowych i stanowią doskonałą bazę do współfermentacji z innymi materiałami organicznymi.
Świeża biomasa z pierwszego pokosu
W czerwcu w wielu gospodarstwach rozpoczynają się pierwsze pokosy traw.
Do fermentacji można wykorzystać:
- nadwyżki zielonki,
- trawy niewykorzystane na paszę,
- odpady powstałe podczas zbioru,
- materiał o obniżonej jakości paszowej.
Świeża biomasa charakteryzuje się wysoką zawartością łatwo biodegradowalnych związków organicznych, co może pozytywnie wpływać na produkcję biogazu.
Należy jednak pamiętać, że zbyt duży udział świeżej masy może prowadzić do zakwaszenia fermentora.
Resztki paszowe i kiszonki
W wielu gospodarstwach po okresie zimowym pozostają:
- niewykorzystane kiszonki,
- pasze o obniżonej jakości,
- resztki żywieniowe z gospodarstw mlecznych.
Materiały te często nie nadają się już do żywienia zwierząt, ale nadal posiadają wysoki potencjał energetyczny.
Z punktu widzenia biogazowni są bardzo wartościowym substratem.
Odpady warzywne i ogrodnicze
W gospodarstwach prowadzących produkcję warzywniczą lub ogrodniczą pojawiają się pierwsze odpady związane z:
- sortowaniem warzyw,
- pielęgnacją upraw,
- usuwaniem uszkodzonych roślin,
- przygotowaniem plonów do sprzedaży.
Substraty te są zwykle łatwo fermentowalne, dlatego powinny być dozowane stopniowo i w połączeniu z materiałami buforującymi.
Międzyplony i biomasa zielona
Niektóre gospodarstwa wykorzystują międzyplony lub specjalnie uprawianą biomasę przeznaczoną do fermentacji.
Do najczęściej spotykanych należą:
- mieszanki traw,
- rośliny motylkowe,
- żyto zielonkowe,
- mieszanki poplonowe.
Ich wykorzystanie wymaga jednak wcześniejszego planowania i odpowiedniej kalkulacji ekonomicznej.
Produkty uboczne z przetwórstwa rolno-spożywczego
W czerwcu zwiększa się również aktywność lokalnych zakładów przetwórczych.
Potencjalnymi substratami mogą być:
- odpady owocowe,
- odpady warzywne,
- wytłoki,
- wywar gorzelniany,
- pozostałości z przetwórstwa mleczarskiego.
Współpraca z lokalnymi przedsiębiorstwami często pozwala pozyskać dodatkowe źródła biomasy.
Jak bezpiecznie wprowadzać nowe substraty?
Największym błędem jest gwałtowne zwiększanie udziału nowych materiałów w mieszance fermentacyjnej.
Każdy nowy substrat powinien być:
✔ analizowany pod kątem składu,
✔ wprowadzany stopniowo,
✔ monitorowany pod względem wpływu na pH i produkcję biogazu.
Bakterie metanowe najlepiej pracują w stabilnych warunkach.
Czerwiec to dobry moment na planowanie sezonu
Początek lata pozwala ocenić, jakie ilości biomasy będą dostępne w kolejnych miesiącach.
Dzięki temu można:
- przygotować harmonogram dostaw substratów,
- zoptymalizować koszty transportu,
- zwiększyć stabilność produkcji biogazu,
- lepiej wykorzystać lokalne zasoby.
W przypadku mikrobiogazowni do 50 kW odpowiednie planowanie substratów często decyduje o efektywności całej instalacji.
Podsumowanie
Czerwiec przynosi wiele nowych możliwości związanych z pozyskiwaniem biomasy do produkcji biogazu. Oprócz tradycyjnych substratów, takich jak gnojowica czy obornik, pojawiają się świeże trawy, resztki paszowe, odpady warzywne i produkty uboczne z przetwórstwa.
Najważniejsze jest jednak nie samo pozyskanie biomasy, lecz jej odpowiednie wykorzystanie i zachowanie stabilności procesu fermentacji.
To właśnie dobrze dobrana mieszanka substratów pozwala maksymalnie wykorzystać potencjał mikrobiogazowni przez cały sezon.